Kościół św. Jakuba w Oliwie
![]() | |||||||||||||||||
kościół filialny | |||||||||||||||||
![]() Kościół św. Jakuba w Oliwie | |||||||||||||||||
Państwo | |||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||||||||||||
Miejscowość | |||||||||||||||||
Wyznanie | |||||||||||||||||
Kościół | |||||||||||||||||
Parafia | |||||||||||||||||
Wezwanie | |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
Położenie na mapie Gdańska ![]() | |||||||||||||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||||||||||||
Położenie na mapie województwa pomorskiego ![]() | |||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||
Strona internetowa |
Kościół św. Jakuba w Oliwie – rzymskokatolicki kościół filialny. Mieści się w dzielnicy Oliwa przy ulicy Opackiej w Gdańsku, w województwie pomorskim.
Budowla i otoczenie
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Gda%C5%84sk%2C_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Jakuba_-_fotopolska.eu_%28192447%29.jpg/220px-Gda%C5%84sk%2C_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Jakuba_-_fotopolska.eu_%28192447%29.jpg)
Kościół jest dwunawową niewielką świątynią. Ma 28 metrów długości, 10 metrów szerokości oraz 12 metrów wysokości. Wyposażenie kościoła stanowią ambona i ołtarz z II połowy XVIII wieku. Ołtarz zdobił obraz Chrystusa z 1853 roku, dzieło malarza gdańskiego Louisa Sy; obecnie znajduje się w kurii metropolitalnej. W posadzce zobaczyć można 6 płyt nagrobnych, w tym 4 – z herbami. Wschodni szczyt budowli zdobi rokokowy kartusz z czasów opata Jacka Józefa Rybińskiego (1740–1782).
Cmentarz przy kościele św. Jakuba dzisiaj już nie istnieje; został zamknięty w 1878 roku. Pobliski Cmentarz Oliwski został założony w 1832 roku. W 1909 roku wybudowano na nim kaplicę cmentarną według planów architekta Singera – twórcy kaplicy św. Piotra w Jelitkowie (→kościół św. Apostołów Piotra i Pawła).
Przy al. Grunwaldzkiej 517 w Oliwie stoi kapliczka św. Jana Nepomucena z XVIII wieku. Jest ona świadectwem pielgrzymek organizowanych przez Bractwo Drogi Krzyżowej, powołane w 1766 roku przez papieża Klemensa XIII. Po drodze z kościoła Reformatów w Gdańsku Chełmie do Kalwarii Wejherowskiej było 14 stacji. Zachowana do dziś kapliczka z figurami Matki Boskiej i św. Jana Nepomucena, zwana przez dawnych mieszkańców Oliwy „Kolumną Maryjną”, świadczy o religijności w tamtych czasach.
Rys historyczny
[edytuj | edytuj kod]- około początku XIV wieku – obok klasztoru cysterskiego powstał murowany, na miejscu wcześniejszego drewnianego, trójnawowy kościół parafialny pw. św. Jakuba dla mieszkańców najbliższych wsi, będących własnością opactwa cystersów oliwskich
- 18 lutego 1577 – kościół został zburzony przez gdańskich żołnierzy
- 1591–1593 – odbudowa świątyni w formie dwunawowej
- 18 stycznia 1604 – Franciszek Łącki, sufragan z Włocławka, konsekrował kościół św. Jakuba
- 1637 – gruntowny remont i przebudowa kościoła
- 1709 – kościół zwieńczyła wieża o wysokości 24 metrów
- 1833 – po kasacie klasztoru cysterskiego w Oliwie (1831) kościół klasztorny został przekazany katolikom jako parafialny, a kościół św. Jakuba – przyznany ewangelikom
- 1835 – wybudowano plebanię (ul. Opacka 9)
- 1879–1882 – przeprowadzono gruntowny remont kościoła
- 1920 – ewangelicy przenieśli się do nowo wybudowanego kościoła Pojednania w Oliwie
- 1946 – kościół św. Jakuba przekazano katolikom i do dnia dzisiejszego pełni on funkcję kościoła rektorskiego
- 1960 – w ramach przeprowadzonej rewaloryzacji odsłonięto najstarsze partie muru na zewnętrznych ścianach z charakterystycznymi dla wiejskich kościółków gotyckich wmurowanymi polnymi kamieniami
- 1999 – odnowiono kościół, pokryto go nowym dachem, naprawiono wieżę i pomalowano
- 2006 – kościół otrzymał zewnętrzną iluminację
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Parafia Matki Bożej Królowej Korony Polskiej w Oliwie
- Opactwo Cystersów w Oliwie
- Cmentarz Oliwski
- Gdańskie ZOO w Oliwie
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 [dostęp 2010-10-14] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Kościół św. Jakuba w Gdańsku, Oliwie – informacja
- Kościół św. Jakuba (Oliwa) – Historia kościoła
- Cystersi
- Z. Iwicki, Oliwa wczoraj i dziś, Gdańsk 2001, ss. 234, 235
- Cystersi
- Kościoły rzymskokatolickie w Gdańsku
- Świątynie pod wezwaniem św. Jakuba Większego Apostoła
- Zabytkowe kościoły w Gdańsku
- Dawne świątynie protestanckie w Gdańsku
- Architektura gotyku w Gdańsku
- Zabytki w Oliwie (Gdańsk)
- Architektura I Rzeczypospolitej w Gdańsku
- Budynki w Polsce oddane do użytku w XIV wieku